Norbertus Hamers

Uit Digitaal Katholiek Erfgoedhuis

Ga naar: navigatie, zoeken

Norbertus Johannes Antonius Hamers (Tilburg 1872 - Arnhem 1913) trad in 1896 toe tot de Missionarissen van het Heilig Hart (MSC). Als missiebroeder werkte hij in het zuiden van Papoea, het toenmalige Nederlands Zuid Nieuw-Guinea.

Inhoud

Levensloop

Op 25 juli 1872 werd Norbertus Johannes Antonius Hamers geboren te Tilburg. Zijn ouders waren Arnoldus Hubertus Hamers en Albertina Meulesteen. In zijn jeugd werd hij opgeleid tot timmerman. Op 16 april 1896 trad Johannes Hamers op 23-jarige leeftijd in bij het Missiehuis te Tilburg van de Missionarissen van het Heilig Hart (MSC). Op 13 oktober 1900 vertrok hij naar de missie in het Apostolisch Vicariaat van Nieuw Pommeren, het huidig Nieuw-Brittanië. Dit eiland voor de noord-oostelijke kust van Papoea-Nieuw-Guinea, was een Duitse kolonie van 1884 tot 1914 en was in 1890 door de propaganda fide in Rome toevertrouwd aan de Missionarissen van het Heilig Hart. Hier werkte broeder Hamers op de missieschool in Rakunai. De missionarissen van het Heilig Hart stichtten in 1905 een nieuwe missiepost in Merauke, (toenmalig Nederlands) Nieuw-Guinea. De Nederlandse missionarissen in Nieuw Pommeren werd de keuze voorgelegd of zij daar wilden blijven of naar de nieuwe missie wilden. Broeder Hamers koos voor het laatste en vertrok het jaar daarop. Tot 1908 verbleef hij in Merauke waarna hij voor één jaar naar Langgoer op de Kei-eilanden (huidige Molukken) vertrok. Niet lang daarna ging broeder Hamers samen met pater Jos van de Kolk in 1910 naar Okaba, om een missiestatie op te richten. Waarschijnlijk verbleef broeder Hamers tot 1911 in Okaba, waarna hij terugkeerde naar Nederland mogelijk vanwege slechte gezondheid. In 1913 werkte hij nog mee aan een missietentoonstelling in Tilburg. In de nacht van 7 op 8 oktober 1913 overleed hij op 41-jarige leeftijd in het Missiehuis te Arnhem.

Missie in Nederlands Zuid Nieuw-Guinea

Broeder Hamers kwam in 1906 naar de missie in Merauke. De broeders MSC waren voornamelijk bezig met de praktische kant van de missie. Zo hield broeder Hamers zich bezig met het voorbereiden van de Heilige Mis, het verzorgen van eten voor de bewoners van de communiteit, onderhield hij een tuin en verzorgde hij dieren; kortom, alles wat noodzakelijk was voor levensonderhoud. Broeder Hamers was vooral bekend als de bouwmeester van de missie. In Nieuw-Pommeren, Merauke en Okaba maakte hij diverse dingen, zoals ossenkarren en schoolgebouwen. Broeder Hamers hield zich ook bezig met het opzetten van exotische dieren. Deze opgezette dieren verstuurde hij vaak aan zijn medebroeders als bedankje voor de benodigdheden die zij stuurden uit Nederland. Daarnaast werden deze dieren gebruikt voor het museum van de eigen congregatie in Tilburg. Broeder Hamers stuurde ook roeispanen, foto’s en pijlen en bogen naar Nederland. In het laatste jaar van zijn leven stelde broeder Hamers een tentoonstelling samen met standbeelden die door pater Jos Viegen waren verzameld.

Broeder Hamers hechtte veel waarde aan zijn persoonlijk en het gemeenschappelijk religieuze leven. ‘s Ochtends bij het opstaan en ‘s avonds voor het slapen gaan zei hij zijn dagelijkse gebeden. Nog voor hij om half zeven ‘s ochtends de Heilige Mis diende, mediteerde hij en maakte hij het altaar klaar. Tijdens de mis gingen de paters en broeders ter Communie. Een dienstjongen uit Kei diende de tweede Mis. Op zondagen woonden de katholieken uit Merauke soms de mis bij. Dit waren veelal Europeanen, maar ook Chinese katholieken.

Broeder Hamers was voornamelijk werkzaam op de missiestatie zelf, en zodoende had hij dagelijks contact met de Marind-Anim. De Marind-anim waren aanvankelijk terughoudend maar na verloop van tijd kwamen zij geregeld langs bij de missiestaties voor schoon drinkwater, rijst of uit nieuwsgierigheid. De paters en broeders probeerden de Marind-anim te vermaken met tinnen opwindpoppen en grammofoonspelers. Broeder Hamers speelde daarbij ook wel eens op de accordeon, waarbij zowel de missionarissen als de Marind Nederlandstalige liedjes zongen.

Bibliografie

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Br. Norb. Hamers, aan zijne medebroeders te Tilburg’, Almanak 18 (1908), 49-62.

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Br. Norb. Hamers, aan zijne medebroeders te Tilburg’, Almanak 19 (1907), 98.

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Br. Norb. Hamers, aan zijne medebroeders te Tilburg’, Almanak 20 (1909), 47-52.

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Broeder N. Hamers uit Tilburg’, Annalen 24 (1906), 214-216.

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Broeder N. Hamers uit Tilburg’, Annalen 25 (1907), 98-103.

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Broeder N. Hamers uit Tilburg’, Annalen 27 (1909), 228-230.

Hamers, Norbertus, 'Hoe de Kaja-Kaja's den geboortedag van Prinses Juliane vierden', Annalen 27 (1909), 294-295.

Hamers, Norbertus, ‘Brief van den Eerw. Broeder N. Hamers uit Tilburg', Annalen 27 (1909), 372-374.

Hamers, Norbertus, 'Het koppensnellen op Nederl. Nieuw-Guinea', Annalen 29 (1911), 244-246.

Hamers, Norbertus, ‘De Marindineezen van Okaba en de beschaving'. Annalen 30 (1912), 72-73.

Hamers, Norbertus, 'Luguber’, De Java-Post 9 (1911), 699-700.


Verwijzingen

Literatuur

  • Baal, J. van, Ontglipt verleden. Verhaal van mijn jaren in een wereld die voorbij ging (Franeker, 1986).
  • Baptist, H. e.a, Een kwarteeuw apostolaat: Gedenkboek bij het zilveren jubileum van de missie in Nederlansch- Nieuw-Guinea en de Molukken 1903-1928 (Tilburg, 1928).
  • Boelaars, J., Met de Papoa’s samen op weg. Deel 1: De pioniers. Het begin van een missie (Kampen, 1992).
  • Boelaars, J., Met de Papoa’s samen op weg. Deel 2: De baanbrekers. Het openleggen van Nederland (Kampen, 1995).
  • Cornelissen, J. F. L. M, Pater en papoea: Ontmoeting van de Missionarissen van het Heilig Hart met de cultuur der papoea's van Nederlands Zuid-Nieuw-Guinea (1905-1963) (Kampen, 1988).
  • Dorren, Gabrielle Maria Elisabeth, Door de wereld bewogen: geschiedenis van de Nederlandse Missionarissen van het heilig Hart (MSC) (Hilversum, 2004).

Archivalische bronnen

  • St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027,5008 correspondentie met medebroeders.
  • St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027,377, persoonsdossier Norbertus Hamers.

= Externe Websites

  • Genealogie Online, ‘Stamboom Hamers/Brabant’.

<https://www.genealogieonline.nl/stamboom_van_dijk/R18598.php> [geraadpleegd op 14-3-2016]

  • Delpher, ‘Tilburgsche courant, 10-10-1913’.

<http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=norbertus+hamers&coll=ddd&page=1&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=1%7C20e_eeuw%7C1910-1919%7C&identifier=ddd%3A010190465%3Ampeg21%3Ap002&resultsidentifier=ddd%3A010190465%3Ampeg21%3Aa0039> [geraadpleegd op 6-3-2016]

Persoonlijke instellingen