Hendrik van Santvoort

Uit Digitaal Katholiek Erfgoedhuis

Ga naar: navigatie, zoeken

Hendrik van Santvoort (Tilburg 1878 - Tilburg 1950) trad in 1900 toe tot de Missionarissen van het Heilig Hart (MSC) te Tilburg. Hij was vanaf 1911 als broeder werkzaam in de missie in Nederlands Zuid Nieuw-Guinea.

Inhoud

Levensloop

Hendrik (Driek) van Santvoort werd op 16 januari 1878 geboren te Tilburg. In 1900 trad hij in bij de Missionarissen van het Heilig Hart. Op 17 oktober 1902 deed hij zijn Professie. Vanaf 1911 tot aan de Tweede Wereldoorlog was hij met enkele onderbrekingen werkzaam in de missie op de zuidkust van Nederlands Nieuw-Guinea. Tegen het einde van zijn tijd op de missie was hij zwaarlijvig geworden. In september 1946, keert hij definitief terug naar Nederland. Op 2 mei 1950 overleed hij in het missiehuis te Tilburg.

Missie in Nederlands Zuid Nieuw-Guinea

Broeder van Santvoort had gedurende zijn missietijd in Nieuw-Guinea verschillende standplaatsen. Van januari 1911 tot november 1915 was hij gestationeerd op de kort daarvoor opgerichte missiestatie in Okaba. Hierna verbleef hij tot mei 1924 op de statie in Merauke. Na een kort verblijf in Nederland ging Van Santvoort in 1925 terug naar Merauke, waarna hij van 1936 tot 1938 op de statie Frederik Hendrik-eiland werkzaam was. Zijn laatste missie is in Merauke geweest. Zijn werkzaamheden werden enkel onderbroken door zijn reizen naar andere broeders en vakanties.

Naast zijn praktische werkzaamheden bleef Van Santvoort zich sterk bewust van het religieuze doel van de missie in Nederlands Zuid Nieuw-Guinea. Het bekeren van de lokale bevolking (Marind-anim) blijft een centraal thema in zijn correspondentie met de broeders in Nederland. Van Santvoort gaf aan dat de bekering van de Marind-anim moeizaam verliep. Hij geloofde wel dat de lokale bevolking bekeerd kon worden, omdat zij volgens hem niet ‘slecht’ waren, maar handelden vanuit onwetendheid. Vooral de mannen bleken in zijn ervaring vaak moeilijk te bekeren. Bij de dagelijkse mis, waarin broeder van Santvoort een verzorgende rol had, waren er soms wel een aantal Marind-anim vrouwen aanwezig.

Okaba 1910-1915

Van Santvoort verliet het missiehuis in Heverlee op 8 augustus op weg naar Marseille. Vanuit deze stad vertrok hij op 22 september 1910 naar Nederlands Zuid Nieuw-Guinea. Via de Nederlandse vestigingen in Batavia, Soerabaja, Langgoer en Merauke reisde hij naar zijn nieuwe werkplek, de net opgerichte missiestatie te Okaba. Daar nam hij het werk van Broeder Norbertus Hamers (1872-1913) over. Hamers was daar al begonnen met het opbouwen van een missiestatie, door onder andere het bouwen van een kerk en huizen. Hierin werd hij geassisteerd door de Keieezen. De Keieezen werden vanaf het eiland Kei als werknemers naar de nieuw op te bouwen statie gestuurd. Broeder van Santvoort, die geschoold was als timmerman, was op Okaba verantwoordelijk voor de dagelijkse huishouding (als kok, bakker, kleermaker, timmerman, tuinman, kippenboer en allerlei andere taken). Hij had een groentetuin met bananen en ananassen, daarnaast werden er ook palmbomen (‘klappers’) geplant. De kopra uit de kokosnoten werd gebruikt als grondstof voor margarine. Zijn dagelijkse werkzaamheden werden vaak gehinderd door muggenplagen en de voortdurende hitte. Na zijn verblijf op Okaba was Van Santvoort voornamelijk werkzaam als timmerman. Hij was verantwoordelijk voor de bouw van pastorieën en missiestaties.

Merauke 1915-1924

In 1915 werd de missiestatie Okaba opgeheven in verband met de Eerste Wereldoorlog. Na de opheffing vertrok broeder van Santvoort in november 1915 naar Merauke. Op deze statie verbleef hij samen met Pater Petrus Vertenten (1884-1946) en broeder Johannes Joosten (1872-1942). In 1919 keerde van Santvoort met regelmaat terug naar Okaba, om hier samen met broeders Joosten en Adrianus van Hest (1874-1899) gezinswoningen te bouwen voor de nieuw op te richten modelkampongs. Het wonen in de modelkampongs moest de ‘zedenloosheid’ onder de lokale bevolking tegengaan. Zowel Vertenten als Van Santvoort waren tevreden over het effect van het wonen in de kampongs.

Missie na 1924

Na een kort verblijf in Nederland keerde Van Santvoort in 1925 terug naar Merauke, waar hij verbleef tot 1936. Daarna werd hij tijdelijk naar Frederik Hendrik-eiland geplaatst, om de missiestatie af te bouwen. In 1939 keert Van Santvoort van een kort verblijf in Nederland terug naar Merauke. Tot 1946 verbleef hij in Merauke en Australië, waarna hij definitief terugkeerde naar Nederland. Zijn laatste jaren spendeerde broeder van Santvoort in het missiehuis te Tilburg, waar hij op 2 mei 1950 overleed.


Bibliografie

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Almanak 33 (1923), 47-60.

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Annalen 32 (1914), 23-24.

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Annalen 34 (1916), 248-249.

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Annalen 34 (1916), 283-284.

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Annalen (?) (?), 115-117.

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Annalen (43) (1920), 86.

Santvoort, Hendrikus van, ‘Brief van den Eerw. Br. H. v. Santvoort, missionaris te Merauke’, Annalen (43) (1920), 203.

Verwijzingen

Literatuur

  • Baal, J. van, Ontglipt verleden. Verhaal van mijn jaren in een wereld die voorbij ging (Franeker, 1986).
  • Baptist, H. e.a, Een kwarteeuw apostolaat: Gedenkboek bij het zilveren jubileum van de missie in Nederlansch- Nieuw-Guinea en de Molukken 1903-1928 (Tilburg, 1928).
  • Boelaars, J., Met de Papoa’s samen op weg. Deel 1: De pioniers. Het begin van een missie (Kampen, 1992).
  • Boelaars, J., Met de Papoa’s samen op weg. Deel 2: De baanbrekers. Het openleggen van Nederland (Kampen, 1995).
  • Cornelissen, J. F. L. M, Pater en papoea: Ontmoeting van de Missionarissen van het Heilig Hart met de cultuur der papoea's van Nederlands Zuid-Nieuw-Guinea (1905-1963) (Kampen, 1988).
  • Dorren, Gabrielle Maria Elisabeth, Door de wereld bewogen: geschiedenis van de Nederlandse Missionarissen van het heilig Hart (MSC) (Hilversum, 2004).

Archivalische bronnen

St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027, 142a, brieven aan de pater provinciaal.

St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027, 143, brieven aan de pater provinciaal.

St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027, 5008, correspondentie met medebroeders.

St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027, 4800, foto’s van broeder van Santvoort.

St. Agatha, Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven (ENK), Archief Missionarissen van Het Heilig Hart (MSC), AR-P027, 377, persoonsdossier Hendrik Van Santvoort.

Persoonlijke instellingen